Home / Blog

Vergelijking

Welk papier, voor welke job
en welke zeef

Kies eerst de job, dan het papier en als laatste het gaas. Een glad, ongecoat vel van 200–300 g/m² is de veilige standaard voor affiches. Katoenpapier geeft een zachtere look maar zuigt waterbasisinkt op, gecoat papier vraagt een inkt die niet op opzuigen rekent, en donker papier vraagt een dekkende witlaag. Stem daarna het gaas af: grof voor vlakken, 230 en hoger voor halftones.

Detail van halftone-dots gedrukt op korrelig papier

De korte versie

Papier is het onderdeel dat je als laatste kiest en als eerste betreurt. Dezelfde film en dezelfde zeef drukken anders op glad ongecoat papier, op katoenpapier en op glanzend gecoat papier. Kies dus het papier vanuit de job en stel daarna de zeef daarop af. Dit zijn vertrekpunten, geen normen. Elke rij hieronder bevestig je met een teststrook op je eigen papier en inkt (achteraan staat een test van één avond).

JobPapier om mee te startenGaas (draden per inch)Let op
Vlakke kleuren, affiche, 1–4 steunkleurenGlad ongecoat karton, ongeveer 200–300 g/m²110–160 voor vlakken, tot ongeveer 200 voor tekst en lijnwerkGolven als je natte prints stapelt; droogrekken nodig
Kunsteditie met een zachte, matte lookKatoenpapier of grafisch papier, 250–300 g/m² en meer156–230Waterbasisinkt zakt weg en oogt vlakker; druk alle lagen in één sessie
Fotografische halftone, fijn detailGlad ongecoat, of mat of zijdemat gecoat230 voor halftones, 280–305 voor het fijnste detailEen ruw oppervlak breekt de kleine dots
Gelaagde, transparante overdrukkenGlad, helderwit ongecoat156–230Het papierwit is je lichtste “inkt”: crème kleurt elke kleur mee
Donker of gekleurd papierDicht ongecoat, 250 g/m² en meer110–156 voor de dekkende witlaagWit vraagt meestal twee gangen; doorschijnende inkten verdwijnen
Glanzend of gecoat papierGecoat vel dat daarvoor gemaakt is156–230Waterbasisinkt hecht niet; trage droging; test de hechting
Metallic of fluo-inktGlad ongecoat of gecoat, volgens de inktmakerVolg het technische blad van de inktBronnen spreken elkaar tegen over het gaas; raad niet

Wat het papier met je print doet

Zeven eigenschappen bepalen bijna alles. Leer ze lezen op de verpakking of het technische blad van de handelaar en de keuze maakt zichzelf grotendeels.

De papierfamilies en waar elke goed voor is

Glad ongecoat karton (het werkpaard)

Ongecoat karton van 200 tot 300 g/m² is waar de meeste affichedrukkers mee beginnen. Het neemt waterbasisinkt zonder gedoe aan, is vlak genoeg voor halftones en kost een fractie van kunstpapier. Zeefdrukkers noemen reeksen als French Paper en Domtar Cougar; in Europa zoek je de ongecoate reeksen van je papierhandelaar en vraag je een gladde afwerking. Goed voor: vlakken, affiches, halftones tot ongeveer 55 LPI. Zwak punt: grote donkere vlakken zien er zwaarder en minder precies uit dan op gecoat papier, dus laat in het artwork iets minder verzadiging toe.

Katoenpapier en grafisch papier

BFK Rives, Arches, Somerset, Stonehenge en Crane’s Lettra zijn de namen die drukkers voor edities gebruiken. De katoenvezel is duurzaam, sterk en heerlijk om vast te houden, en neemt inkt aan met een zachte, diepe matheid. De keerzijde: bij waterbasisinkt zuigt een katoenvel de body van de inkt op en kunnen kleuren vlakker worden, en, zoals alle papier, zet het uit en krimpt het met de luchtvochtigheid en het water in de inkt. Goed voor: oplagebeperkte edities, vlakke kleuren, zachte overdrukken. Zwak punt: fijne halftones op een gestructureerd oppervlak. Is het katoenvel gestructureerd, verlaag dan de LPI en laat de dots groter zijn.

Gecoat en glanzend papier

Gecoate vellen geven het scherpste, meest fotografische resultaat en laten de minste inkt wegzakken, maar ze zijn het moeilijkst goed te krijgen. Waterbasisinkt droogt deels door opzuiging en deels door verdamping, dus op een coating blijft ze nat liggen en kan ze slecht hechten. Inkten op solventbasis en UV-uithardende inkten zijn het gebruikelijke antwoord. Wat je ook kiest, doe vóór de editie een hechtingstest (zie verderop). Goed voor: fotografisch werk met een UV- of solventsysteem. Zwak punt: waterbasisinkten voor hobbygebruik.

Gekleurd en donker papier

Gekleurde papieren zoals het Colorplan-assortiment worden gebruikt voor zowel boekdruk als zeefdruk. Op donker papier verliest een halfdoorschijnende inkt van het papier: een blauw op zwart papier wordt dof of verdwijnt. De oplossing is een dekkende witlaag onder de kleur. Drukkers melden dat wit vaak twee gangen vraagt en dat witte inkt dik is, dus helpt een grover gaas (110–156). PrintFilmReady voegt in papiermodus geen onderdruk toe (dat is een textielfunctie), dus maak de witlaag uit het silhouet van het artwork in je ontwerpprogramma. Bestel staaltjes van de exacte tint en test het wit erop.

Kraft, gerecycleerd en karton

Ruw, zuigend en karaktervol. Uitstekend voor vlakke kleuren, briefpapier en verpakking; slecht voor fijne halftones. Test alles: partijen verschillen meer dan bij kunstpapier.

Stem de zeef af op het papier

Er veranderen twee dingen als het papier verandert. Hoeveel inkt je op het vel wilt, en hoe fijn een dot het vel kan vasthouden.

Inktlaag. Een grover gaas en een dikkere stencil leggen meer inkt neer. Een zuigend vel kan een royale laag aan omdat een deel wegzakt; een hard gelijmd of gecoat vel niet, dus daar loopt een dikke laag uit, droogt traag en trekt het papier krom. Vuistregel: zuigend papier, grover gaas voor vlakken; niet-zuigend papier, fijner gaas en een dunnere laag.

Dotgrootte. Op papier is de puntgroei klein (ongeveer 3–10% in onze referentiedata, tegenover 15–35% op textiel), dus een gegeven gaas kan een fijner lijnraster dragen. Dit zijn de papierinstellingen in PrintFilmReady:

GaasLijnrasterKleinste dotBruikbaar tonenbereikGoed voor
15635 LPI0,26 mm10–90%Grove halftones, affiches, gestructureerd papier
23055 LPI0,14 mm7–93%Het allroundgaas voor halftones op papier
30570 LPI0,09 mm5–95%Fijn detail, glad papier, proceskleur
35580 LPI0,08 mm5–95%Het fijnste werk, op de gladste vellen

Houd het gaas op ruwweg 4 tot 4½ keer de LPI, zodat de halftone niet vecht met het weefsel (zie moiré is een verhoudingsprobleem). Op een gestructureerd vel ga je een stap terug: 35 LPI waar de tabel 55 zegt, en je aanvaardt grotere, rondere dots. Een ruw oppervlak kan niet houden wat een glad oppervlak wel houdt, welk gaas je ook neemt.

Voor het gaas zelf geven leveranciersgidsen een samenhangend beeld: ongeveer 110 voor vlakke kleuren en witlagen, 156 tot 200 voor algemeen affichewerk en tekst, 230 voor halftones en fijne tekst, 280 tot 305 voor heel fijn detail en proceskleur. Voor metallic en fluo-inkten spreken de bronnen elkaar tegen (van 30 tot 110 voor zware metallics), dus volg het technische blad van de inktmaker en test.

Inkt op papier

InktsysteemHoe het droogtBest opLet op
Waterbasis (ook acryl op waterbasis)Verdamping en opzuigingOngecoat papier, katoen, kraftZakt weg in katoen; het water doet het vel zwellen; droogt in de zeef als je pauzeert
SolventbasisVerdampingGecoat en niet-zuigend papierDampen (VOS), verluchting, snel drogende zeef
UV-uithardendMeteen, onder UV-lichtBijna alles, ook gecoatDure apparatuur; dikke laag die papier kan doen krullen; goede wrijfvastheid
PlastisolWarmteTextielGeen inkt voor papier

Vochtigheid, vezelrichting en registratie

Registratie op papier gaat verloren door water, niet door de pers. Een octrooi over proefdrukken geeft typische cijfers voor gewoon papier: bij een stijging van 50% naar 80% relatieve vochtigheid groeit het vel ongeveer 0,25% dwars op de vezelrichting maar slechts ongeveer 0,06% langs de vezel. In de andere richting, 50% naar 20%, krimpt het ongeveer 0,1% dwars en 0,06% langs. Individuele papieren verschillen, maar de verhouding van ruwweg vier op één is waar het om gaat.

Doe de rekensom voor een vel van 50 cm in een vochtige week. 0,25% van 500 mm is 1,25 mm. Bij 55 LPI is één rastercel 25,4 ÷ 55 = 0,46 mm, dus het vel is tussen twee kleuren bijna drie cellen verschoven. Geen registratiemerk redt dat. Wat helpt:

Gewicht, krullen en een vel dat aan de zeef plakt

Een papiertest van één avond

Een uur testen verslaat elke tabel, deze ook. Voor elk papier dat je overweegt:

  1. Snij teststroken uit hetzelfde vel, in dezelfde vezelrichting.
  2. Druk een testfilm met een stappenwig, een tint van 50%, dunne lijnen, een vlak en een registratiekruis, door de zeef die je wilt gebruiken.
  3. Bekijk de stappen van 5% en 95% met een loep. Dots die samenvloeien of verdwijnen, zeggen dat het lijnraster te fijn is voor dit papier.
  4. Laat het drogen, druk tape op het vlak en trek hem los. Inkt op de tape betekent slechte hechting.
  5. Kijk de volgende dag naar krullen, kleurverschuiving en wrijfvastheid.
  6. Schrijf papier, gaas, inkt en resultaat op de achterkant van de strook. Over een jaar wil je het weten.

Hoe zeker zijn we

De cijfers voor gaas, lijnraster, kleinste dot en tonenbereik zijn de papierinstellingen die in PrintFilmReady zitten. De rest van het praktische advies komt uit leveranciersgidsen en de ervaring van drukkers zelf (gids over gaas, afstand zeef-papier, inkten, affichepapier, een draad van zeefdrukkers) en uit een octrooi dat typische papierbeweging opsomt, niet uit een normeringsinstantie. Waar die bronnen elkaar tegenspreken, zoals bij metallic inkt, zeiden we dat. Zie elk cijfer als een vertrekpunt.

Veelgestelde vragen

Welk papiergewicht is het best voor zeefgedrukte affiches?

Een glad ongecoat vel van ongeveer 200–300 g/m² (ruwweg 80 tot 110 lb cover) is het gebruikelijke vertrekpunt. Het is stijf genoeg om vlak te blijven op de pers en natte inkt te dragen. Lichter papier krijgt sneller golven en plakt aan de zeef.

Kan ik op glanzend of gecoat papier zeefdrukken?

Ja, maar niet met een inkt die op wegzakken rekent. Waterbasisinkt hecht mogelijk niet op een coating; inkten op solventbasis en UV-uithardende inkten zijn de gebruikelijke oplossing. Doe een tapetest op een gedrukte strook vóór je aan een editie begint.

Waarom zien mijn kleuren er vlak uit op katoenpapier?

Katoenpapier zuigt. Bij waterbasisinkt neemt het een deel van de body van de inkt op, en dat maakt de kleur vlakker. Gebruik een grover gaas of dikkere stencil voor een zwaardere laag, of een minder zuigend vel, en druk alle lagen in één sessie.

Welk gaas gebruik ik voor halftones op papier?

Start met gaas 230 en 55 LPI op een glad vel, en ga pas naar 305 als het papier glad genoeg is om dots van ongeveer 0,09 mm te houden. Op een gestructureerd vel neem je een grover lijnraster. Houd het gaas op ruwweg 4 tot 4½ keer de LPI.

Kan ik op zwart of donker papier drukken?

Ja, met een dekkende witlaag onder de kleuren, meestal twee gangen wit, en een grover gaas voor het wit. Test eerst op de exacte tint, want halfdoorschijnende inkten verdwijnen op donker papier.

Waarom registreert mijn tweede kleur niet op een vochtige dag?

Papier zet uit met vocht, ongeveer vier keer meer dwars op de vezel dan langs de vezel. Laat het papier acclimatiseren, houd de ruimte stabiel en druk alle kleuren in één sessie.

Stel het papier één keer in
Kies Papier in PrintFilmReady en de gaasinstellingen schakelen over op de fijnere lijnrasters en het bredere tonenbereik die papier aankan. Gratis proef, geen account.

Open de tool

Gebouwd door een zeefdrukker, voor zeefdrukkers. Wat jij ons vertelt bepaalt wat we daarna bouwen. Schrijf een review · Stuur een idee