Waarom halftone-dots
wegspoelen

Begin bij het gaas, niet bij de belichting

De meeste wegspoelproblemen worden op de belichtingstijd afgeschoven. Vaak ligt de echte oorzaak in een rekensom die al fout liep voordat de zeef ooit gecoat werd.

Een dot moet de geweven draden van het gaas overbruggen om te overleven. Als een dot van 5% bij de gekozen lijnfrequentie kleiner uitvalt dan ongeveer twee draadafstanden, heeft de uitgeharde emulsie nergens houvast en spoelt het water hem weg. Geen belichtingstijd verandert daar iets aan, want het probleem is geometrie.

Draadafstand is de afstand van hart tot hart (25,4 mm ÷ gaastelling); de werkelijke opening is kleiner, omdat de draden zelf ruwweg 35 tot 45% daarvan innemen. De dot moet nog steeds ongeveer twee draadafstanden overbruggen — ruwweg drie openingen — en daar komt de kolom "kleinste dot" vandaan.

Als je highlights verdwijnen en je cijfers buiten deze tabel vallen, verander dan eerst de cijfers voor je iets anders aanpast.

De vier oorzaken, in de volgorde die je het beste nagaat

1. Lijnfrequentie te hoog voor het gaas

Hierboven al besproken, en veruit de meest voorkomende oorzaak. Symptoom: de lichtste tonen ontbreken volledig en gelijkmatig over de hele afdruk, op elke zeef, elke keer.

2. De film is niet dekkend genoeg

Houd de film tegen een felle lamp. Als er licht door het zwart komt, is er ook UV doorheen gekomen, en is de emulsie onder je dots deels uitgehard. Symptoom: highlights zijn zwak en randen zien zacht uit, maar niet overal gelijk — het is erger op plekken met lichtere inktdekking. Los het op in de printerdriver: glanzend fotopapier als mediatype, maximale kwaliteit, alleen zwarte inkt indien mogelijk, kleurbeheer uit.

3. Onderbelichting

Onvoldoende uitgeharde emulsie is overal zacht, en de kleinste structuren zijn de eerste die verdwijnen. Symptoom: kleine dots weg, en de rest van het sjabloon voelt slijmerig aan of breekt af tijdens een lange oplage. Doe een echte belichtingstest in plaats van op gevoel bij te stellen — een stappenwig leert je in één zeef wat gokken vijf zeven zou kosten om te leren.

4. Overbelichting, aan de schaduwzijde

Te veel licht verspreidt zich onder de filmranden en sluit de kleine witte openingen tussen schaduwdots. Symptoom: het donkere eind van je verloop drukt als een vlak volvlak, zodat 85% en 100% er identiek uitzien.

Grijze pixels in de film: de stille versie van dit probleem

Een film moet 1-bit zijn: puur zwart of puur wit, niets ertussen. Als het bestand grijswaarden bevat — omdat het als een gewone grijswaardenafbeelding werd geëxporteerd, of omdat de dots antialiased werden om er vloeiend uit te zien op het scherm — belichten die grijstinten slechts deels. De rand van de dot hardt half uit, en dat is precies wat een dot fragiel maakt.

Daarom beschadigt het gladstrijken van een halftone-raster "om het er mooier uit te laten zien" op het scherm de afdruk actief. Scherpe randen zijn precies de bedoeling.

Waarom goede software je toonbereik clipt

Gezien de fysica hierboven is het verstandigste om te stoppen doen alsof 3% en 97% drukbaar zijn. Clippen betekent dat de software de onbruikbare uitersten afrondt naar niets en volvlak, zodat de tonen die wél drukken het beeld dragen.

PrintFilmReady clipt automatisch per gaas-preset, en vermeldt dat in de interface in plaats van het stilzwijgend te doen. Een verloop eindigt bij het clippunt in plaats van weg te vloeien naar niets — dat is de eerlijke weergave van wat je zeef kan houden.

Nog een bron van problemen: de toonkromme

Eenvoudige halftone-filters hebben de neiging donker te drukken. Vraag om 50% dekking en je krijgt een dot die ongeveer 78% van de cel bedekt, omdat de naïeve rekenkunde van een rond dot de oppervlakte niet lineair laat groeien. Alles verkleurt vuil en je middentonen verdwijnen in de schaduwen.

De oplossing is toonlinearisatie: een lookup-tabel die de gevraagde dekking omzet naar de werkelijk gedrukte dot-oppervlakte. In PrintFilmReady is dit nauwkeurig tot op 0,1 procentpunt over het hele bereik, zodat 50% op het scherm ook 50% inkt op de film is. Het is onzichtbaar wanneer het werkt, en onmiskenbaar wanneer het ontbreekt.

Snelle diagnose

• Highlights overal en consistent ontbrekend → frequentie te hoog voor het gaas.
• Highlights zwak en randen zacht → film niet dekkend genoeg.
• Kleine dots weg en sjabloon breekt af → onderbelicht.
• Schaduwen drukken als vlak volvlak → overbelicht, of geen schaduwclipping.
• Alles over het geheel te donker → geen toonlinearisatie in wat de film heeft geproduceerd.

Veelgestelde vragen

We zijn nieuw, en reviews, testers en ideeën maken dit beter. Schrijf een review · Word tester · Stuur een idee · Toon ons je werk