Halftone-films
zonder RIP

Wat een RIP eigenlijk doet

RIP staat voor raster image processor. Op de zeefdruktafel verdient hij zijn geld op twee manieren, en het is de moeite om die te scheiden, want maar één ervan is moeilijk te vervangen.

Taak één: rasteren. Je ontwerp bevat tonen — een grijswaarde van 40%, een verloop, een zachte schaduw. Een zeefdrukpers kan geen 40% van iets drukken. Ze laat wel of geen inkt door een opening. Dus elke toon moet worden omgezet in een patroon van dots waarvan de grootte meebeweegt met de toon: grote dots voor donkere vlakken, kleine voor lichte. Dit heet amplitude-gemoduleerd rasteren, en wiskundig ligt dit al vast sinds de jaren 1970.

Taak twee: inktdichtheid. Films moeten écht dekkend zijn, anders lekt UV-licht door de "zwarte" vlakken en hardt je emulsie uit waar ze had moeten wegspoelen. RIP's sturen de printer rechtstreeks aan en persen er veel meer inkt doorheen dan een gewone foto-afdruk zou krijgen.

Taak één is een berekening. Taak twee is een driverinstelling. Dat onderscheid is precies de reden waarom een browser het grootste deel van een RIP kan vervangen.

De drie routes die mensen in de praktijk nemen

1. Een RIP kopen

Betrouwbaar, en duur. Instapmodellen van gespecialiseerde zeefdruk-RIP's kosten tegenwoordig €200 tot €500 per jaar als abonnement in plaats van een eenmalige licentie, en volledige breedformaat-pakketten met kleurbeheer klimmen ruim voorbij €1.500 per jaar. Print je dagelijks, dan is dit een verstandige bedrijfsuitgave. Belicht je zes zeven per maand, dan betaal je veel geld voor iets dat stilstaat.

2. De Photoshop-bitmaproute

Gratis als je Photoshop al hebt. Splits de kanalen, converteer naar grijswaarden, en ga dan naar Afbeelding → Modus → Bitmap → Halftoonraster, waar je frequentie, hoek en vorm invult. Het werkt. Het vraagt je ook om cijfers die niemand je leert, geeft geen feedback tot je print, en moet worden herhaald voor elke inkt op elke opdracht. De meeste mensen die erover posten, vragen welke waarden ze moeten intypen.

3. Rasteren in de browser

Een moderne browser kan het pixelwerk snel genoeg uitvoeren om een A4-film in enkele seconden te rasteren. Dat is wat PrintFilmReady doet: het scheidt het ontwerp in inkten, en zet elke inkt vervolgens om in een 1-bit film — puur zwart, puur wit, geen grijs — afgestemd op je gaastelling. Geen installatie, geen licentie, geen upload.

Wat "1-bit" betekent en waarom het belangrijk is

Een 1-bit afbeelding heeft precies twee mogelijke pixelwaarden: zwart of wit. Dat is wat een film moet zijn. Als je filmbestand grijze pixels bevat — omdat het als een gewone grijswaardenafbeelding werd opgeslagen, of omdat antialiasing de randen van de dots verzachtte — dan belichten die grijzen als een gedeeltelijke uitharding. De randen van je dots worden zacht, fijne dots spoelen weg en schaduwdots lopen in elkaar over.

Elke tool die je een "separatie" geeft als een vlakke kleurlaag, heeft deze stap niet uitgevoerd. Je hebt dan ontwerp in handen, geen film.

De dichtheid goed krijgen zonder RIP

Dit is het deel dat een browser niet voor je kan doen, en wie anders beweert, verkoopt je iets. Het bestand verlaat je machine als puur zwart; hoeveel inkt er op de transparant terechtkomt, is een zaak tussen jou en de printerdriver.

• Mediatype: kies een instelling voor glanzend fotopapier. Dat vertelt de driver om de meeste inkt neer te leggen.
• Kwaliteit: de hoogst beschikbare. Snelheidsinstellingen laten de film te weinig inkt krijgen.
• Alleen zwarte inkt: gebruik deze optie als je driver ze aanbiedt. Samengesteld zwart uit kleurinkten is minder UV-dekkend dan puur koolzwart.
• Kleurbeheer: uit. Je wilt ruwe waarden, geen profiel dat probeert er mooi uit te zien.
• Schaal: 100%, nooit "passend op pagina". Schalen verandert in één beweging je dotgrootte en de afmetingen van je ontwerp.

Houd de geprinte film tegen een felle lamp. Zie je de lamp door het zwart heen, verhoog dan de dichtheid voordat je het bestand de schuld geeft.

Waar een browser een RIP écht niet kan vervangen

Hierover eerlijk zijn is nuttiger dan een langere lijst met functies:

• Process-kleurwerk. Vierkleurseparaties hebben aangroeicurves per kanaal nodig en zorgvuldig hoekbeheer om moire en rozetten te vermijden. Dat is RIP-terrein, en calibratie duurt weken.
• Inktbegrenzing en printercalibratie. Een RIP kan geprofileerd worden op precies jouw printer en filmmateriaal.
• Zeer grote formaten waarbij de bestandsgroottes en de printpijplijn specifieke software nodig hebben.

Voor werk in spot colors — logo's, tekst, sterke illustraties, twee tot zes inkten — geldt niets van dit alles. Het rasteren is in beide gevallen dezelfde wiskunde.

Een snelle check voordat je een zeef belicht

Print je eerste film en doorloop deze drie checks. Ze vangen de overgrote meerderheid van de problemen op en kosten een minuut.

1. Meet hem. De film moet fysiek de breedte hebben die je hebt opgegeven. Is dat niet zo, dan is er ergens geschaald.
2. Bekijk de dots met een loep. Het moeten scherpe cirkels zijn met harde randen, die gelijkmatig groeien van licht naar donker. Wazige randen betekenen dat het bestand niet 1-bit was, of dat de printkwaliteit te laag stond.
3. Houd hem tegen het licht. Het zwart moet écht dekkend zijn.

Veelgestelde vragen

We zijn nieuw, en reviews, testers en ideeën maken dit beter. Schrijf een review · Word tester · Stuur een idee · Toon ons je werk