Kleurscheiding
voor zeefdruk

Één laag, één zeef, één inkt

Separatie is de stap waarin een ontwerp een set drukbare zeven wordt. Bij werk in spot colors is de logica direct: elke inkt die je gaat drukken krijgt zijn eigen laag, en die laag wordt een film, die een zeef wordt.

Een ontwerp in twee kleuren heeft twee zeven nodig. Bevat je ontwerp een tint van een van die inkten — zeg een versie van het rood op 40% — dan heeft die tint geen derde zeef nodig. Ze wordt gedrukt met dezelfde rode inkt, met halftone-dots die 40% van het oppervlak bedekken. Dit is het nuttigste idee in dit hele onderwerp: lichtere tinten van een inkt zijn geen afzonderlijke inkten, het zijn halftones ervan.

De drie methodes, en wanneer je welke gebruikt

Proceswerk vereist aangroeicurves per kanaal, nauwkeurig beheer van de rasterhoeken om moire en rozetten te vermijden, en een gekalibreerde drukopstelling. Indexseparatie vermijdt het hoekprobleem door een willekeurige dither te gebruiken, en daarom verkiezen veel textieldrukkers het boven CMYK voor fotografisch werk. Spot colors vermijdt beide problemen volledig, wat verklaart waarom het het grootste deel uitmaakt van wat kleine ateliers drukken.

Bepalen hoeveel zeven je nodig hebt

Elke extra zeef kost emulsie, een raam, tijd om klaar te zetten en registratierisico. De nuttige vraag is dus niet "hoeveel kleuren staan er in dit bestand", maar "met hoe weinig inkten kan dit ontwerp het af".

1. Tel de kleuren die exact moeten zijn — merkkleuren, een specifiek rood. Dat zijn inkten.
2. Zoek naar tinten van die kleuren. Een lichtere versie van een inkt die je al drukt, is een halftone, geen zeef.
3. Zoek naar kleuren die je kunt samenvoegen. Twee bijna identieke grijzen worden bijna altijd één.
4. Bekijk wat zwart kan opvangen. Contouren, schaduwen en textuur passen vaak prima op de zwarte zeef.

Automatische separatie geeft je een startpunt, geen antwoord. Daarom kun je in PrintFilmReady twee voorgestelde inkten samenvoegen tot één zeef, één inkt splitsen in twee, en ze hernoemen — de software stelt voor, de drukker beslist.

Waarom automatische separatie het soms mis heeft

Clusteringsoftware werkt op basis van kleurafstand. Aan zichzelf overgelaten in gewone RGB-termen behandelt ze lichtgrijs en donkergrijs als even verschillend als grijs en rood — waardoor een beeld dat overwegend uit grijswaarden bestaat met een paar kleine rode accenten al zijn inkten aan grijzen kan besteden en het rood nooit apart scheidt.

De oplossing is clusteren zoals een drukker kijkt: kleurtoon en verzadiging bepalen tot welke inkt een pixel behoort, terwijl helderheid het tintniveau binnen die inkt bepaalt. PrintFilmReady weegt zijn analyse op deze manier, waardoor een klein maar duidelijk afwijkend rood vlakje toch een eigen zeef kan claimen, ook als het maar een fractie van het beeld bedekt.

Foto's zijn een ander verhaal

Een foto bevat duizenden vermengde tonen, en geen set van zes inkten reproduceert die exact. Wat een goede separatie wel kan, is een overtuigende interpretatie maken: een poster-achtige reductie die van op een meter afstand correct afleesbaar is. Heb je echte fotorealistische weergave nodig op een licht kledingstuk, dan is dat proceswerk, en dat hoort in een gekalibreerde RIP, niet in een browsertool.

Veelgestelde vragen

We zijn nieuw, en reviews, testers en ideeën maken dit beter. Schrijf een review · Word tester · Stuur een idee · Toon ons je werk